YHDP – Thông tin y học dự phòng và tiêm chủng

Thực tế: Vệ sinh và dinh dưỡng giúp giảm tỷ lệ tử vong nhưng KHÔNG làm mất đi mầm bệnh. Bệnh sởi, bại liệt, ho gà chỉ thực sự giảm ngoạn mục sau khi vắc xin được phủ sóng toàn dân. Ví dụ: khi Anh và Nhật giảm tiêm ho gà vào những năm 1970 do sợ tai biến, các đợt dịch ho gà khổng lồ đã bùng phát trở lại ngay lập tức với hàng chục ca tử vong.

Nguồn: USCDC & Hội Y học Dự phòng Việt Nam

Thực tế: Đây là nghịch lý toán học xác suất. Trong quần thể có tỷ lệ tiêm chủng rất cao (ví dụ 98%), số người đã tiêm áp đảo hoàn toàn số người chưa tiêm. Không có vắc xin nào hiệu quả 100% (thường đạt 85-95%). Trong 1 trường học 1000 học sinh có 995 em đã tiêm và 5 em chưa tiêm, khi dịch sởi bùng phát, 100% (5/5) em chưa tiêm đều mắc bệnh, trong khi chỉ có 2% (20/995) em đã tiêm mắc bệnh nhẹ. Số ca mắc là 20 em đã tiêm so với 5 em chưa tiêm, nhưng tỷ lệ bảo vệ ở nhóm đã tiêm là vượt trội.

Nguồn: Tài liệu Khuyến cáo tiêm chủng 2026

Thực tế: Hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh có khả năng đáp ứng với hàng ngàn kháng nguyên cùng lúc. Thức ăn, không khí và vi khuẩn thường trú trong miệng mũi tiếp xúc với trẻ hàng ngày nhiều hơn gấp hàng trăm lần so với kháng nguyên trong mũi tiêm. Tiêm vắc xin phối hợp hoặc tiêm đồng thời nhiều mũi giúp trẻ được bảo vệ sớm nhất trong giai đoạn nguy cơ cao nhất mà không làm tăng tác dụng phụ.

Nguồn: WHO & Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương

Thực tế: Bất kỳ sự gián đoạn lịch tiêm nào (trừ vắc xin thương hàn uống) đều KHÔNG cần tiêm lại từ đầu. Cơ thể luôn lưu giữ "trí nhớ miễn dịch". Bạn chỉ cần tiêm tiếp tục các mũi còn thiếu theo khoảng cách quy định.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng trọn đời 2026

Quy tắc 4 ngày: Một mũi tiêm sớm hơn ngày hẹn tối thiểu từ 1 đến 4 ngày vẫn được xem là hợp lệ. Nếu tiêm sớm từ 5 ngày trở lên sẽ không được tính là hợp lệ và bắt buộc phải tiêm lại khi đủ khoảng cách quy định.

Nguồn: Bộ Y tế Việt Nam

Bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive Meningococcal Disease - IMD) là bệnh nhiễm trùng tối cấp do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, bao gồm viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh cực kỳ nguy hiểm vì khởi phát đột ngột ở người hoàn toàn khỏe mạnh, triệu chứng ban đầu giống cúm nhưng có thể diễn tiến đến sốc nội độc tố và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Tỷ lệ tử vong 10-15% và 20% người sống sót chịu tàn phế vĩnh viễn.

Nguồn: Sách Dự phòng bệnh do Não mô cầu ở VN (2024)

Nhóm huyết thanh W (W-135) có tỷ lệ tử vong (Case Fatality Rate - CFR) cao nhất trên toàn cầu, lên đến 19% - 21.4% (theo dữ liệu tại Châu Âu và CDC Hoa Kỳ), tiếp theo là nhóm C (~16%), nhóm Y (~8%) và nhóm B (~8%). Tại Việt Nam, nhóm B chiếm đa số (>90%), tuy nhiên nhóm W và C cũng đã được ghi nhận gây ca bệnh xâm lấn.

Nguồn: Sách Dự phòng bệnh do Não mô cầu ở VN (2024)

CÓ. Não mô cầu có đến 12-13 nhóm huyết thanh khác nhau (trong đó có 6 nhóm chính A, B, C, W, X, Y). Miễn dịch sau khi mắc một nhóm huyết thanh không bảo vệ cơ thể khỏi các nhóm huyết thanh khác. Hơn nữa, kháng thể tự nhiên có xu hướng suy giảm theo thời gian. Do đó, người từng mắc bệnh vẫn cần được tiêm phòng để bảo vệ toàn diện.

Nguồn: CDC Hoa Kỳ & Hội Y học Dự phòng VN