Tiêm đúng loại vắc xin trước và trong thai kỳ bảo vệ cả mẹ và con trong những tháng đầu đời, nhờ kháng thể truyền qua nhau thai. Bài viết theo Phần IV và VI sách Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026).

Trước khi có thai

Nhiều vắc xin không dùng được khi mang thai, nên giai đoạn chuẩn bị có thai là lúc thích hợp để tiêm bù.

Vắc xin sống (sởi, quai bị, rubella, thủy đậu, cúm sống, bOPV…): tiêm xong ít nhất 3 tháng trước khi có thể có thai.
Vắc xin thủy đậu: hoàn thành lịch ít nhất 1–3 tháng trước khi có thai, tùy loại.
Vắc xin sốt xuất huyết: hoàn thành ít nhất 1 tháng trước khi có thai.
Các vắc xin nên rà soát: MMR, Td/Tdap, viêm gan B, thủy đậu, cúm, HPV, phế cầu, sốt xuất huyết.

Rubella mắc trong ba tháng đầu thai kỳ có thể gây sảy thai hoặc dị tật bẩm sinh. Thủy đậu trong ba tháng đầu có thể gây sảy thai hoặc hội chứng thủy đậu bẩm sinh.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026), Phần IV, mục 2.3, tr. 180–182; mục 2.2.1, tr. 178.

Trong thai kỳ: nên tiêm

Uốn ván hoặc Td/Tdap: tạo miễn dịch cho mẹ và truyền kháng thể cho con. Số mũi uốn ván theo tiền sử tiêm của mẹ, xem bài "Lịch tiêm chủng mở rộng mới nhất". Tdap như Boostrix, Adacel tiêm trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối thai kỳ.
Cúm: tiêm một mũi vào bất kỳ thời điểm nào của thai kỳ. Thai phụ ở 3 tháng giữa và 3 tháng cuối có nguy cơ nhập viện do cúm. Kháng thể của mẹ còn bảo vệ bé trong những tháng đầu sau sinh.
RSV: một liều vắc xin dành cho thai phụ (Abrysvo) trong khoảng tuần thai 24–36, để bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi bệnh RSV nặng.
Viêm gan B: tiêm đủ nếu chưa tiêm đủ. Vắc xin này không chống chỉ định khi mang thai.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026), Phần IV, mục 2.4.1, tr. 182–183; Phần III, tr. 56, 58, 168.

Có thể cân nhắc khi có nguy cơ

Viêm gan A, phế cầu polysaccharide, não mô cầu (cộng hợp hoặc polysaccharide).
Bại liệt tiêm (IPV): khi có nguy cơ phơi nhiễm.
Sốt vàng: bắt buộc nếu phải đến vùng có dịch.

Sách Não mô cầu nêu vắc xin não mô cầu cộng hợp và polysaccharide hiện có tại Việt Nam an toàn cho phụ nữ có thai, có thể tiêm khi nguy cơ lây nhiễm cao. Riêng VA-Mengoc-BC không tiêm cho phụ nữ có thai trừ khi thật cần thiết.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026), Phần VI, mục 6.4, tr. 206; Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 8, tr. 250.

Trong thai kỳ: không được tiêm

Vắc xin sống giảm độc lực: sởi, MR, MMR, cúm sống, bại liệt uống (OPV), rota, BCG, thủy đậu, sốt xuất huyết Dengue.
Vắc xin mà nhà sản xuất ghi chống chỉ định cho thai phụ: viêm não Nhật Bản, HPV, zona…

Nếu lỡ tiêm vắc xin HPV rồi mới biết có thai, sách hỏi đáp HPV khuyên không bỏ thai. Khám thai định kỳ và tiêm các mũi còn lại sau sinh.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026), Phần IV, mục 2.4.2, tr. 183; Bộ câu hỏi – giải đáp về vắc xin HPV (Hội Y học Dự phòng Việt Nam phối hợp MSD Việt Nam), Phần 4, câu 1.

Khi đang cho con bú

Vắc xin sống hay bất hoạt tiêm cho mẹ đều không ảnh hưởng đến an toàn của việc cho con bú.
Ngoại lệ: Qdenga chống chỉ định cho mẹ đang cho con bú.
Vắc xin sốt vàng: về nguyên tắc không tiêm khi cho con bú, trừ khi phải đến vùng có dịch.
Trẻ bú mẹ vẫn tiêm đủ và đúng lịch như mọi trẻ khác.

Nguồn: Khuyến cáo lịch tiêm chủng cho mọi lứa tuổi ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam, tái bản lần 3, 2026), Phần VI, mục 6.3, tr. 205.