Thứ Sáu, 20/11/2026
YHDP YHDP Thông tin y học dự phòng
và tiêm chủng cho mọi người
An toàn tiêm chủng

Tiếp xúc gần người mắc não mô cầu: ai cần uống kháng sinh dự phòng

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 3897/QĐ-BYT): định nghĩa người tiếp xúc gần, thời điểm uống thuốc, ba loại kháng sinh và liều dùng.

Khi trong nhà, lớp học hay ký túc xá có người mắc bệnh do não mô cầu, những người tiếp xúc gần có thể đã nhiễm vi khuẩn. Uống kháng sinh dự phòng sớm giúp ngăn bệnh xuất hiện và cắt đường lây. Nội dung dưới đây theo sách Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 6. Bài này dẫn hướng dẫn giám sát và phòng chống bệnh do não mô cầu của Bộ Y tế (Quyết định 3897/QĐ-BYT ngày 12/10/2012).

Ai là người tiếp xúc gần

Là người đã ở gần bệnh nhân trong khoảng từ 7 ngày trước khi bệnh nhân khởi phát cho đến 24 giờ sau khi bệnh nhân bắt đầu dùng kháng sinh đặc hiệu, gồm:

  • Người sống cùng hộ gia đình.
  • Người sống hoặc làm việc cùng phòng.
  • Người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân.
  • Người có tiếp xúc mật thiết, ví dụ tiếp xúc với nước bọt qua hôn.
  • Trẻ học cùng nhà trẻ, cùng nhóm, cùng lớp.

Nguồn: Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 6, mục 2.2.3.1, tr. 175.

Cần làm gì

  • Cơ quan y tế lập danh sách người tiếp xúc gần và theo dõi sức khỏe của họ trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối.
  • Người tiếp xúc tự theo dõi. Nếu sốt hoặc có dấu hiệu nghi ngờ, báo ngay cho nhân viên y tế.
  • Hạn chế tiếp xúc với người bệnh và với người khác.
  • Uống kháng sinh dự phòng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ sau khi ca bệnh được chẩn đoán xác định. Ưu tiên dùng theo kháng sinh đồ. Nếu chưa có kháng sinh đồ, chọn một trong ba thuốc dưới đây.

Nguồn: Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 6, mục 2.2.3.2, tr. 175–176.

Ba loại kháng sinh và liều dùng

Ciprofloxacin:

  • Người lớn và trẻ trên 12 tuổi: uống 1 lần duy nhất 500 mg.
  • Không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi, phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú.

Rifampicin, uống 2 lần mỗi ngày, trong 2 ngày:

  • Người lớn và trẻ trên 12 tuổi: 600 mg mỗi lần.
  • Trẻ 1–12 tuổi: 10 mg/kg mỗi lần.
  • Trẻ dưới 12 tháng: 5 mg/kg mỗi lần.
  • Không dùng cho người đang vàng da, người từng dị ứng rifampicin, phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú.

Azithromycin, uống 1 lần duy nhất:

  • Người lớn: 500 mg.
  • Trẻ em: 10 mg/kg.
  • Dùng được cho phụ nữ có thai và phụ nữ cho con bú.

Thuốc phải do nhân viên y tế chỉ định. Không tự mua kháng sinh uống khi chưa được tư vấn. Trong ổ dịch, việc dùng kháng sinh ở phạm vi rộng hơn theo hướng dẫn của các Viện Vệ sinh Dịch tễ và Viện Pasteur.

Nguồn: Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 6, mục 2.2.3.2, tr. 176–177.

Sau khi uống thuốc

Kháng sinh dự phòng chỉ có tác dụng ngắn hạn, không thay cho vắc xin. Sau đợt tiếp xúc, hãy hỏi bác sĩ về việc tiêm vắc xin não mô cầu. Sách xếp người đã tiếp xúc với bệnh nhân trong đợt bùng phát vào nhóm cần tiêm. Trong 10 ngày theo dõi, nếu sốt cao, đau đầu, nôn, cổ cứng hoặc nổi ban xuất huyết, phải đến viện ngay.

Nguồn: Dự phòng bệnh do não mô cầu ở Việt Nam (Hội Y học Dự phòng Việt Nam), Bài 6, mục 2.2.1 và 3, tr. 174, 177.