Lập kế hoạch tiêm chủng Phụ nữ Chuẩn bị mang thai & Thai kỳ
Bảo vệ trọn vẹn sức khỏe của người mẹ và truyền kháng thể thụ động bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời
💡 Cơ chế truyền kháng thể IgG qua nhau thai:
Khi người mẹ tiêm vắc xin đúng thời điểm (đặc biệt là Tdap ở tuần 27–36 thai kỳ), cơ thể mẹ sẽ sản sinh nồng độ kháng thể cao và truyền qua nhau thai sang thai nhi. Kháng thể này bảo vệ trẻ sơ sinh hiệu quả khỏi bệnh Ho gà ác tính và Uốn ván rốn trước khi trẻ đủ 2 tháng tuổi để tiêm mũi vắc xin đầu tiên.
1. Bạn đang ở giai đoạn nào?
2. Thông tin thai kỳ của bạn:
tuần
Tam cá nguyệt 2 (Tuần 24)Dự sinh: --/--/----
3 tháng đầu (Tuần 1–13)3 tháng giữa (Tuần 14–27)3 tháng cuối (Tuần 28–40+)
🌸
Danh mục vắc xin cần hoàn thành TRƯỚC KHI MANG THAI
Nên hoàn thành tối thiểu 1–3 tháng trước khi có thai để cơ thể sản sinh kháng thể bảo vệ tối ưu
Ngừa thai ít nhất 1–3 tháng
1. Sởi – Quai bị – Rubella (MMR II / Priorix)
Nhiễm vi rút Rubella trong 3 tháng đầu thai kỳ làm tăng đến 90% nguy cơ Hội chứng Rubella bẩm sinh (dị tật tim, mù mắt, điếc, tổn thương não).
Phác đồ: Tiêm 1 liều. Phải hoàn thành trước khi mang thai tối thiểu 1 tháng (khuyến cáo tốt nhất 3 tháng).
Ngừa thai ít nhất 1 tháng
2. Thủy đậu (Varilrix / Varivax)
Nhiễm thủy đậu trong thai kỳ có thể gây hội chứng thủy đậu bẩm sinh cho thai nhi hoặc biến chứng viêm phổi nặng, đe dọa tính mạng người mẹ.
Phác đồ: Tiêm 2 mũi cách nhau tối thiểu 1 tháng. Hoàn thành mũi 2 trước khi mang thai ít nhất 1 tháng (tốt nhất 3 tháng).
Cần xét nghiệm trước tiêm
3. Viêm gan B (Engerix B / Gene-HBvax)
Nếu mẹ nhiễm viêm gan B thể hoạt động, nguy cơ lây truyền sang con lúc sinh lên đến 90%, dẫn đến xơ gan và ung thư gan ở trẻ sau này.
Phác đồ: Xét nghiệm HBsAg & Anti-HBs. Nếu chưa có kháng thể: Tiêm 3 mũi (0 – 1 – 6 tháng). Vắc xin bất hoạt nên an toàn nếu có thai trong quá trình tiêm.
Phòng ngừa các chủng HPV nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung, ung thư âm đạo, sùi mào gà sinh dục.
Lưu ý thai kỳ: Nếu đang tiêm dở dang mà phát hiện có thai: Tạm hoãn các mũi còn lại cho đến sau khi sinh con xong. Không cần tiêm lại từ đầu.
An toàn mọi thời điểm
5. Cúm mùa hằng năm (Vaxigrip Tetra / Influvac)
Phòng biến chứng viêm phổi nặng, sảy thai và sinh non do cúm mùa. Có thể tiêm trước mang thai hoặc bất kỳ lúc nào trong thai kỳ.
Phác đồ: 1 mũi duy nhất hằng năm trước mùa dịch cúm.
Vắc xin bất hoạt
6. Bạch hầu – Ho gà – Uốn ván (Tdap) & Phế cầu
Tạo nền tảng miễn dịch vững chắc trước khi bước vào thai kỳ.
Phác đồ: Tiêm 1 mũi Tdap nhắc lại nếu đã quá 5–10 năm chưa tiêm; tiêm phế cầu nếu có bệnh nền đường hô hấp/tim mạch.
✨
THỜI ĐIỂM VÀNG TIÊM TRONG THAI KỲ:
Tuần 27 đến 36 của thai kỳ (Lý tưởng nhất: Tuần 27–32)
Mũi thiết yếu: Tdap hoặc Uốn ván VAT
Trong giai đoạn tuần 27–36, hệ thống vận chuyển tích cực qua nhau thai hoạt động mạnh nhất. Kháng thể kháng ho gà và uốn ván từ mẹ sẽ đạt nồng độ tối đa trong máu thai nhi trước khi chào đời, bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi cơn ho rũ ngạt thở nguy hiểm trong 3 tháng đầu đời.
Thời điểm tiêm: 1 mũi duy nhất vào tuần 27–36 của MỖI THAI KỲ (kể cả lần mang thai trước đã tiêm). Nếu không tiêm được Tdap, tiêm vắc xin Uốn ván đơn giá (VAT) theo phác đồ phụ nữ mang thai.
Cúm mùa bất hoạt (Vaxigrip Tetra / Influvac)
Thời điểm tiêm: Bất kỳ tam cá nguyệt nào (3 tháng đầu, 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối). Vắc xin cúm là vắc xin bất hoạt (virus đã chết), an toàn tuyệt đối cho mẹ và thai nhi.
⛔ Vắc xin TUYỆT ĐỐI CHỐNG CHỈ ĐỊNH trong thai kỳ
Tất cả các vắc xin sống giảm độc lực đều chống chỉ định vì nguy cơ lý thuyết virus vắc xin có thể qua nhau thai gây ảnh hưởng đến thai nhi:
❌ Sởi – Quai bị – Rubella (MMR)
❌ Thủy đậu (Varilrix / Varivax)
❌ Sốt xuất huyết (Qdenga)
❌ Sốt vàng da (Stamaril)
❌ Lao (BCG) & Tả uống
🩺 Nếu lỡ tiêm vắc xin sống khi chưa biết mình có thai thì xử trí ra sao?
Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và CDC Hoa Kỳ: Dữ liệu theo dõi trên hàng ngàn phụ nữ lỡ tiêm vắc xin Rubella hoặc Thủy đậu trong giai đoạn đầu thai kỳ cho thấy chưa ghi nhận trường hợp nào thai nhi bị dị tật bẩm sinh do vắc xin. Do đó, KHÔNG CÓ CHỈ ĐỊNH ĐÌNH CHỈ THAI NGHÉN vì lý do đã tiêm vắc xin sống. Thai phụ chỉ cần bình tĩnh thông báo cho bác sĩ sản khoa và tiếp tục khám thai, siêu âm tầm soát hình thái học định kỳ.
🤱
Tiêm chủng an toàn trong thời kỳ Cho con bú
Hầu hết mọi loại vắc xin đều có thể tiêm an toàn cho phụ nữ đang cho con bú và không gây hại cho bé bú mẹ
Kháng nguyên trong vắc xin kích thích cơ thể mẹ tạo kháng thể, và một phần kháng thể có ích (như kháng thể IgA tiết) còn được truyền qua sữa mẹ giúp tăng cường miễn dịch cho đường tiêu hóa và hô hấp của bé. Người mẹ nên tranh thủ giai đoạn này để tiêm bù những mũi chưa kịp tiêm trước đó:
1. Sởi – Quai bị – Rubella (MMR)
Tiêm ngay sau sinh nếu trước đó xét nghiệm mẹ chưa có kháng thể bảo vệ.
2. Thủy đậu (Varilrix)
Tiêm mũi 1 trước khi xuất viện sau sinh, mũi 2 cách sau đó 4–8 tuần.
3. HPV (Gardasil 9)
Tiếp tục tiêm các liều còn lại chưa hoàn thành trước thai kỳ.
4. Cúm mùa hằng năm & Tdap
Tạo lá chắn bảo vệ "chiến lược kén kẹp" (cocooning) tránh lây bệnh hô hấp cho trẻ sơ sinh.
